Culturele symbolen · Symbolen, mythen & folklore
Culturele symbolen
Symbolen in de Japanse cultuur hebben zelden één vaste betekenis. Wat een beeld of teken betekent, hangt af van de context, de tijd en het gebruik: dezelfde bloesem kan staan voor vergankelijkheid of voor een nieuw begin, en dezelfde kat kan in de ene winkel klanten en in de andere geld aantrekken. Hieronder vind je de symbolen die we hebben uitgewerkt.
Sakura
桜 (さくら)In de lente kleurt de kersenbloesem heel Japan roze en wit. Waarom is die korte bloei zo bijzonder — en waarom duikt sakura overal op?
Lees meer →Foto: Daderot / Wikimedia Commons, CC0
Maneki-neko
招き猫 (まねきねこ)Een kat met een opgestoken poot, in winkels en restaurants overal in Japan. Wat betekent de wenkende kat — en waarom verschilt het antwoord per verhaal?
Lees meer →Foto: Niwrat / Wikimedia Commons, CC0
Meer over culturele symbolen
Je loopt begin april door een park in Kyoto en de paden liggen bezaaid met roze blaadjes. Om je heen spreiden mensen een kleed uit onder de bomen, met eten en drinken voor de hele middag. Een week later is de bloesem weg. Juist dat korte moment maakt de sakura zo geladen: het is een beeld van schoonheid en vergankelijkheid tegelijk.
Zo werkt symboliek in Japan vaak. Een beeld draagt meerdere lagen, en welke laag je ziet, hangt af van wie kijkt en wanneer. De kersenbloesem werd eeuwenlang bezongen in gedichten, maar in de twintigste eeuw ook ingezet in oorlogspropaganda. De wenkende kat maneki-neko begon als gelukbrenger voor ondernemers en staat nu over de hele wereld op toonbanken en vensterbanken.
Op de pagina's hieronder lees je per symbool waar het vandaan komt, hoe de betekenis door de tijd verschoof en waar je het in Japan nog tegenkomt. Kijk daarna eens anders naar een gewone straat. Je ziet de symbolen overal.
Veelgestelde vragen
Wat is een cultureel symbool?
Een cultureel symbool is een beeld, dier of voorwerp met een gedeelde betekenis binnen een cultuur, zoals de kersenbloesem of de wenkende kat.
Waarom is de kersenbloesem zo belangrijk in Japan?
Omdat de bloesem maar kort bloeit, staat hij voor de schoonheid van het voorbijgaande, een idee dat diep in de Japanse poëzie zit. De bloei valt ook samen met het begin van het schooljaar en het boekjaar in april, en markeert zo vaak een nieuw begin.
Wat betekent de maneki-neko?
De maneki-neko is een beeldje van een kat die met een opgeheven poot wenkt. Volgens de traditie lokt ze geluk, klanten of geld. Welke poot omhoog staat en welke kleur de kat heeft, verandert naar verluidt de precieze betekenis.
Hebben symbolen in Japan één vaste betekenis?
Nee. De betekenis hangt af van context, tijd en gebruik. Hetzelfde beeld kan in een gedicht iets anders zeggen dan op een amulet of een reclamebord. Daarom beschrijven we per symbool ook hoe de betekenis door de eeuwen is verschoven.