Mount Fuji en Hakone: heilige berg, hete bronnen

Wat is Mount Fuji?

Mount Fuji is een vulkaan van 3.776 meter op de grens van Yamanashi en Shizuoka, ongeveer honderd kilometer ten zuidwesten van Tokio. In Japan zegt bijna niemand Fujiyama: daar heet hij Fujisan. Hij staat vrijwel alleen in het landschap, zonder bergketen eromheen. Daardoor oogt de kegel zo volmaakt als op een ansichtkaart.

In 2013 zette UNESCO de berg op de Werelderfgoedlijst, niet als natuurgebied maar als cultureel erfgoed. De officiële titel noemt hem een heilige plek en een bron van artistieke inspiratie. Onder dat ene label vallen vijfentwintig onderdelen: schrijnen, pelgrimsherbergen, meren, een waterval en zelfs een dennenbos aan zee. Je bezoekt dus nooit alleen een berg.

Heilige berg: pelgrims en Hokusai

Stel je een groep pelgrims voor die in het donker de laatste stenen helling op klimt, om bij zonsopkomst boven de wolken te staan. Vanaf de zeventiende eeuw trokken zulke groepen, de Fuji-ko, elke zomer naar de berg. Volgens UNESCO geloofden ze dat op de top een godheid woonde, Asama no Okami. Boven liepen ze een rondje om de krater. Ook dat was gebed.

Onderweg sliepen ze bij de oshi, gidsen die hun huis openstelden als pelgrimsherberg, en baden ze in de Sengen-schrijnen aan de voet van de berg. Die schrijnen staan er nog. In Fujiyoshida loop je over een laan tussen hoge ceders naar zo'n heiligdom, waar klimmers vroeger hun tocht begonnen.

Rond 1830 begon Katsushika Hokusai, toen rond de zeventig, aan zijn reeks Zesendertig gezichten op de berg Fuji. Daarin zit De grote golf van Kanagawa, met vissersboten onder een klauw van schuim en een piepkleine Fuji op de achtergrond. Volgens UNESCO beïnvloedden zulke prenten de westerse kunst. In 1888 schreef Vincent van Gogh vanuit Arles aan zijn broer Theo dat de golven van Hokusai klauwen zijn waarin de boot gevangen zit. Je voelt het, schreef hij erbij.

Hoe hoog is Mount Fuji, en slaapt de vulkaan?

Met 3.776 meter is de Fuji de hoogste berg van Japan, en op heldere dagen zie je hem zelfs vanaf de uitkijktorens van Tokio. Toch is het geen gedoofde reus. Het Japanse meteorologisch instituut, het JMA, rekent hem tot de actieve vulkanen en houdt hem voortdurend in de gaten.

De laatste uitbarsting begon op 16 december 1707, in de Hoei-periode. Een krater aan de zuidoostflank spuwde puimsteen en as, en volgens het JMA viel diezelfde dag al as op Edo, het latere Tokio. In Kawasaki lag een laag van vijf centimeter. Dorpen aan de voet raakten bedolven en er volgde hongersnood. Sindsdien is de berg niet meer uitgebarsten.

Een veel oudere uitbarsting, in 864, tekende het landschap dat je nu bezoekt. Lava stroomde naar het noordwesten en stolde tot de bodem waarop nu het bos Aokigahara groeit. Ze sneed ook een groot meer in tweeën. Zo ontstonden Saiko en Shojiko, twee van de Vijf Meren.

Waar zie je Mount Fuji het mooist?

Aan de noordkant liggen de Vijf Meren van de Fuji, de Fujigoko. Kawaguchiko is het makkelijkst bereikbaar en volgens de Japanse toeristenorganisatie JNTO zie je de berg er vanaf bijna elke oever. In het voorjaar fotografeer je hem boven kersenbloesem, in de vroege zomer boven paarse lavendel. Westelijker ligt het stille Motosuko. Dat meer staat op het biljet van duizend yen.

Het bekendste plaatje maak je in Fujiyoshida. Je klimt de 398 treden van de Sakuya-hime-trap op, genoemd naar de godin van de schrijn aan de voet, en na een kwartier staat er een rode pagode met vijf daken tussen jou en de Fuji. Dat is de Chureito-pagode. Weinig bezoekers weten wat ze fotograferen: een gedenkteken voor ongeveer 960 inwoners van Fujiyoshida die sinds 1868 in oorlogen omkwamen, voltooid in 1962.

Vanaf de zuidkant kijk je vanuit Hakone over het meer Ashinoko naar de berg. Volgens JNTO is het uitzicht vanaf het water het mooist en in de winter het scherpst. En heb je geen dag vrij? Zit je in de shinkansen van Tokio naar Kyoto, kies dan een plaats aan de rechterkant. Met wat geluk schuift de berg langs je raam.

Mount Fuji beklimmen: seizoen en regels

Elke zomer klimmen volgens JNTO zo'n 300.000 mensen naar de top. De meesten beginnen bij een van de vijfde stations, waar de bus stopt, en overnachten in een berghut om in het donker verder te gaan naar de zonsopkomst. Het officiële klimseizoen is kort. Op het populaire Yoshida-pad aan de kant van Yamanashi loopt het van 1 juli tot 10 september; aan de Shizuoka-kant gaan de paden in de loop van juli open en sluiten ze ook op 10 september.

Sinds 2024 zijn de regels strenger. Op het Yoshida-pad gaat bij het vijfde station tussen twee uur 's middags en drie uur 's nachts een poort dicht, behalve voor wie in een berghut slaapt. Er mogen maximaal 4.000 klimmers per dag door, je betaalt een verplichte bijdrage en een controleur kijkt of je warme kleding, regenkleding in twee delen en stevige schoenen bij je hebt. Aan de Shizuoka-kant volg je vooraf een korte e-learning over de regels.

Buiten het seizoen klimmen is geen goed idee. Dan liggen er sneeuw en ijs, en zijn de hutten en hulpposten dicht. Kijk vlak voor je reis op de officiële klimsite, want data en regels kunnen per jaar verschuiven. De berg is al eeuwen een bedevaartsoord. Geen wandelpark.

Hakone: onsen, zwavel en zwarte eieren

Hakone ruik je voordat je het ziet. Hoog in de bergen hangt een geur van rotte eieren, en die komt uit Owakudani, een dal vol dampende zwavelbronnen. Volgens Visit Kanagawa ontstond het bij de laatste uitbarsting van de Hakone-vulkaan, zo'n 3.000 jaar geleden. Het dal heette eerst de Grote Hel. In 1873 kreeg het een vriendelijker naam, omdat keizer Meiji en zijn keizerin naar Hakone kwamen.

Op de kale helling koken ze eieren in het hete bronwater tot de schil zwart wordt. Dat komt door ijzer en zwavelwaterstof in het water; binnenin zit gewoon een wit gekookt ei. Volgens de legende leef je per zwart ei zeven jaar langer. De wetenschap is minder stellig. Bij veel vulkanisch gas gaat het gebied dicht, en mensen met astma of hartklachten blijven er beter weg.

Lager in de dalen ligt het Hakone van de baden: een reeks onsendorpen langs rivieren en hellingen, van Hakone-Yumoto bij het station tot plaatsjes hogerop. Je zakt er in een buitenbad terwijl de stoom tussen de bomen hangt en het water over de stenen tikt. Na een dag vol vulkanen is dat precies de goede volgorde.

Het rondje Hakone: kabelbaan, piratenschip en museum

Bijna iedereen doet in Hakone hetzelfde rondje, en dat is geen toeval. Vanuit Hakone-Yumoto kronkelt de bergtrein omhoog naar Gora. Daar stap je over op de kabeltrein naar Sounzan en vervolgens op de kabelbaan over Owakudani. Die zweeft in ongeveer een halfuur zo'n vier kilometer naar Togendai aan het meer, bij helder weer met de Fuji recht voor je. Een paar weken per winter ligt de kabelbaan stil voor onderhoud; dan rijden er vervangende bussen.

Aan het meer Ashinoko wacht een piratenschip. Echt waar. Drie van die opgetuigde schepen varen in ongeveer een halfuur van Togendai naar de zuidoever. Bij Moto-Hakone staat de rode Vredestorii van de Hakone-schrijn in het water; volgens de overlevering werd het heiligdom in 757 gesticht. Een eindje verder ligt de controlepost van Hakone aan de Tokaido, de oude weg tussen Edo en Kyoto, waar reizigers vroeger werden gecontroleerd.

Wie van kunst houdt, stapt onderweg uit bij het Hakone Open-Air Museum. Nobutaka Shikanai, oprichter en eerste directeur, opende het in 1969 als eerste openluchtmuseum van Japan, om beeldhouwkunst naar een groot publiek te brengen. Je wandelt er tussen beelden op het gras en vindt een eigen Picasso-paviljoen. Voor het hele rondje bestaat de Hakone Freepass van Odakyu, voor twee of drie dagen op acht soorten vervoer.

Van Tokio naar Mount Fuji en Hakone

De meren en Hakone liggen allebei op ongeveer twee uur van Tokio, maar aan verschillende kanten van de berg. Naar Kawaguchiko rijdt vanaf Shinjuku de Fuji Excursion, een rechtstreekse sneltrein die er een kleine twee uur over doet. Het laatste stuk rijdt hij over het spoor van Fujikyu, met de berg steeds groter in het raam.

Naar Hakone neem je vanaf Shinjuku de Romancecar van Odakyu, die volgens de spoorwegmaatschappij in ongeveer tachtig minuten in Hakone-Yumoto is. De Freepass dekt de reis vanaf Shinjuku, maar voor de Romancecar heb je een aparte toeslag nodig. Reis je met een Japan Rail Pass, dan kun je ook de shinkansen naar Odawara nemen en daar overstappen.

Wil je allebei zien, plan dan twee dagen: één aan de meren en één in Hakone. Hemelsbreed liggen ze dicht bij elkaar, maar met trein en bus is het een flinke omweg. Op één dag combineren wordt al snel een dag in de bus.

Beste reistijd: dagtrip of overnachten?

De Fuji is verlegen. In het regenseizoen, van begin juni tot half juli, zit hij volgens JNTO vaak in de wolken. Van ver zie je hem het best op koude, heldere winterdagen, en van dichtbij vroeg in de ochtend of laat in de middag. Tussen eind oktober en eind februari kun je bovendien Diamond Fuji zien: de zon die precies op de top op- of ondergaat.

Daarom is overnachten slimmer dan een dagtrip. Wie aan het meer slaapt, staat bij zonsopkomst al aan de oever, voordat de wolken komen en de eerste treinen uit Tokio arriveren. In Hakone hoort een nacht in een ryokan er eigenlijk bij: eerst een bad, dan een lichte katoenen kimono, dan het avondeten. Een dagtrip kan prima. Je ruilt dan alleen kans op zicht in voor tijd.